andmenning.com

Hollendingar eru merkilega liberal þjóð. Samkvæmt nýjustu fréttum eru þeir að hugsa um að gera 70+ ára gömlu fólki mögulegt og löglegt að fá aðstoð við að enda líf sitt, þyki því nóg komið af jarðvistinni.

Assisted suicide for anyone over 70 who has simply had enough of life is being considered in Holland.

Non-doctors would be trained to administer a lethal potion to elderly people who ‘consider their lives complete’.

Sjá hér: dailymail.co.uk

Þeir sem hreyfa mótbárum við svona hugmyndum gera það yfirleitt á grundvelli slippery slope rökvillu eða vegna óútskýrðrar og órökréttrar prinsipafstöðu til heilagleika lífs – en eiga að sama skapi ekki í neinum vandræðum með að senda fólk í hernað, láta svæfa hundana sína og ketti, aflífa fótbrotna hesta eða slátra nautgripum.

Líknarmorðsstarfsemin Dignitas í Sviss skilst mér að njóti stuðnings meirihluta Svisslendinga. En rétt eins og með fíkniefnalögjöfina í Hollandi, þá er það helst vandamál fyrir þessi ríki að þar sem önnur ríki taka ekki sama pól í hæðina, streymir fólk að til að njóta þessara ákveðnu réttinda í Sviss og Hollandi og því verður óeðlileg mettun þar um slóðir hvað þessa hluti snertir. Það vill fólk oft ekki taka með í reikninginn þegar það metur afleiðingar svona aðgerða.

Einfaldasta reglan til að hafa til viðmiðunar hefur mér alltaf þótt vera að hver og einn ráði hvað hann gerir sjálfum sér, gott eða slæmt. Síðan má skoða afleiðingar ýmissa hluta fyrir samfélagið sem einstaklingar gera sér og reyna að koma með skynsamlegar reglur um sumt og forvarnar og fræðslustarf fyrir annað. En reglur sem banna fólki að lifa eða deyja eins og það vill, svo lengi sem það er á eigin ábyrgð og kemur aðeins niður á því sjálfu, hafa mér aldrei þótt vel rökstuddar eða sanngjarnar.

Vitaskuld þyrfti samt að fara afar gætilega út í svona aðgerðir og stíga létt til jarðar í hverju skrefi. En reynsla Svisslendinga sýnir að þetta er hægt og fólkið sem nú þegar hefur valið þessa leið þar í landi átti að mínu mati að sjálfsögðu að hafa þann rétt. Annað gengur bara ekki upp.

-

Annað glaðlegra umfjöllunarefni hér: Conan O’Brien’s Twitter stunt turns tear-jerker – mjög skemmtilegt.

Það er dálítið merkilegt hvað samfélagið er allt uppfullt af mótsagnarkenndum hugmyndum um mikilvægi væntinga og fyrirmynda. Börnum er sagt að allt sé hægt ef viljinn er fyrir hendi og að þau geti orðið hvað sem þau vilja. Trúin flytur fjöll, segjum við og Oprah tekur viðtöl við poppstjörnur með eigin fatalínur og fær þær til að segja frá því hvernig þær náðu árangri með því að hafa trú á sér og gefast ekki upp.

Á sama tíma og öll þessi jákvæðni á að verða til þess að við verðum vongóðir og hugmyndaríkir einstaklingar með háleitar hugmyndir um framtíðarmöguleika okkar, kvörtum við og kveinum yfir óheilbrigðum fyrirmyndum í fjölmiðlum.

Fyrirmyndir kvenna t.d. eru ýmist eitthvað eða allt af eftirfarandi: mjög grannar, undarlega gallalaust fallegar, öfgaduglegar í ræktinni, undarlega vel og dýrt klæddar, fullkomnar mæður sem gefa börnum sínum nægan tíma, eiga gallalaust og fallegt heimili, eru öfgahressar og óþreyttar miðað við sjúklega flókið dagskipulagið sem þarf til að viðhalda öllu hinu og að lokum eru þær vitaskuld greindir og vel lesnir kúltúristar.

Líklega tekst engum að vera svona manneskja nema í örfáar mínútur í einu, eða rétt á meðan verið er að taka á móti merkilegum gestum eða koma fram í Opruh. Þannig er goðsögin um ofur-manneskjuna mun óraunverulegri heldur en lýtalækningafíkilinn sem lætur breyta sér í barbídúkku, því það er þó hægt að verða þannig manneskja ef nægir peningar eru fyrir hendi.

Hvort er þá ónáttúrulegra að vera með bótoxaðan geðsjúkling með rassafitu í vörunum og stærri brjóst en höfuð sem fyrirmynd eða að vera með ofurmanneskjuna sem fyrirmynd? Annað er vel hægt að afreka, hitt er lygi.

Hvort eru klikkaðar fyrirmyndir til góðs eða til ills? Eru hugmyndir um að flytja fjöll með trú og að verða poppstjörnur með eigin fatalínu ekki öfgakenndir draumar, rétt eins og að ætla að vera ofurmanneskjan eða barbídúkkan?

Öfgar í allar áttir eru einfaldlega draumar fólks, það er enginn með meðalmennsku (miðað við nánasta umhverfi*) sem draum. En þegar öfgarnar eru sýndar í sjónvarpi sem raunveruleiki, kvartar fólk og kveinar yfir slæmum áhrifum og vondum fyrirmyndum.

Þetta er skemmtileg vitleysa sem á sér margar ágætar skýringar, en skondin engu að síður.

Í tilefni þess að lítill drengur fer senn að koma í heiminn hef ég ákveðið að endurbirta fæðingarmyndasögu Tedda. Sú færsla hvarf í einhverjum tölvuvandræðum og hefur því ekki verið aðgengileg um skeið, sem gengur vitaskuld ekki. Síðan geri ég nýja færslu þegar litli stúfur fæðist svo þessu sé nú öllu haldið til haga.

Theódór Helgi fæddist 27.08.2004 og verður því sex ára í sumar. Hann fæddist með erfðagalla sem veldur blindu og er kallaður Leber’s congenital amaurosis. Hann er alveg yndislega klár og skemmtilegur garmalingur og ég er ósegjanlega stoltur og ánægður með að fá að vera pabbi hans.

Fæðingarsagan í ljósmyndum eftir hléið.

• Lesa restina af þessari færslu »

Sumir popparar verða svo ástfangnir af eigin rödd að þeir geta ekki haldið kjafti í eina sekúndu í lagi. Stebbi Hilmars er svona í laginu Aldrei einn á ferð, sönglar alla leið í gegn og brýtur lagið aldrei upp eða smellir í það einhverjum furðulegheitum sem gætu gert það mun lífseigara – enda kannski ekki markmiðið hjá honum.

Þetta minnir mig á breytinguna sem varð á hljómsveitinni Smashing Pumpkins eftir fyrstu tvær plöturnar. Þær fyrstu voru fullar af löngum intróum, sólóum, og instrumental köflum og þeir kaflar gáfu því þeim mun meira vægi þegar Billy Corgan söng og orðin fengu aukna merkingu. En eftir það datt hann í popparagírinn og varð að vera sönglandi út í gegn um lögin, frá byrjun til enda, eins og kafli án hans væri tapaður kafli.

Það ætti að vera ófrávíkjanleg regla í mússík að söngvarinn megi ekki syngja í meira en 55% spilunartíma lags.

Ég kem þessu á þegar ég er orðinn einræðisherra. Mikið verður allt gott þá.

Ein af hetjum margra trúlausra gerði í gær (25. feb.)  skondin mistök, og eins og allir vita, þá gera hetjur ekki mistök. Hann PZ Myers verður því hér eftir flokkaður sem svalur pési, en ekki lengur sem hetja.

PZ tók til umfjöllunar nýja vísindagrein sem meðal annars fjallar um samband greindar og trúleysis.  Menn hafa dáítið verið að reyna að sanna að við trúleysingjar séum svo klárir en þær rannsóknir hafa eðli málsins samkvæmt alltaf verið mjög umdeildar.

PZ tók þann politically correct pól í hæðina að agnúast út í nýju könnunina um þetta efni, þar sem hann vill ekki kannast við neina fylgni milli greindar og trúarafstöðu og þykir slíkt ferlegt bull að halda fram. En í þessu tilfelli gerðist hann sekur um nokkuð sem hann yfirliett messar yfir andstæðingum sínum fyrir, og það er að hakka í sig greinina án þess að hafa gert svo lítið að lesa hana.

Umfjöllun PZ hér. Umfjöllun annars vísindaþenkjandi bloggara sem las greinina hér.

Svo ég komi nú með smá rétthugsun sjálfur, þá er ég ekkert upptekinn af því að það sé um einhvern greindarmun að ræða til eða frá. En ef það satt sem margar kannanir hafa bent til, að trúleysingjar komi betur út úr ólíkum greindarprófunum, þá útskýrir það etv. ágætlega hvað okkur gengur vel að hafna hindurvitnum.

But all this does is explain why some intelligent people hold irrational beliefs. Kanazawa’s work does help explain why some people manage to shake them off! #

Hvað mál PZ varðar, þá er þetta áhugavert dæmi um hvernig trú á málstað getur skekkt hugsun. En kannski er heppilegra að staðfesta ekki svona hugmyndir, frekar en greindarmun á milli svartra og hvítra og fleira í þeim dúr – hvort sem sá munur er fyrir hendi eða ekki – það er hinsvegar alveg á skjön við allt sem PZ stendur fyrir að standa í slíkri ritskoðun.

Helginni eyddi fjölskyldan í orlofshúsi við Apavatn. Þar var slakað á af mikill fagmennsku: étið, drukkið, sofið og legið í pottinum. Við fórum í slagtogi við Pétur og Ellen og börn, og öll kvöldin nörduðumst við Pétur í tveggja manna spili sem hann fjárfesti nýverið í sem heitir Twilight Struggle. Þar er Kalda stríðið leikið og leitt til lykta með Kúbudeilum, hernaðarbandalögum og kommúnistauppreisnum hér og þar í heiminum. Spilið er númer 3 á spilalúðalistanum og númer 1 af stríðsspilum. Mjög flókið og mjög skemmtilegt – og hjá okkur unnu Rússar alltaf, merkilegt nokk.

Pétur sló ekki slöku við í eldamennskunni frekar en fyrri daginn og bauð upp á sérverkaða Tomahawk steik á laugardeginum. Hún var hægelduð og bæði mikil um sig og góð. Ég sleikti diskinn þrátt fyrir að steikin mín hafi verið um 500 g. Ég fann mynd á netinu sem sýnir sérkennilega lögun steikarinnar og útskýrir nafnagjöfina – við vorum nefnilega að spá í nafnið og ég þóttist vita að þetta væri indjánakastöxi, það stóð heima.

Á sunnudeginum var það síðan heimagert pasta með sólþurrkuðum tómötum, hvítlaukstöppu og fleira. Í myndaröðinni fyrir neðan má sjá þau hjón bisa við pastagerðina. Rétturinn var virkilega góður, en okkur þótti pastað sjálft ekki nógu mikið betra við að vera heimagert til að réttlæta vinnuna við að búa það til. Kannski einhver geti sagt aðra sögu af því?

Það er alltaf gott að komast eitthvert í burtu og slíta sig úr daglega samhengi hlutanna. Aðeins minni rútína og meiri ró. Gott dæmi.

-

Teddington lávarður er farinn að hlusta á sögur á kvöldin og situr, afskaplega fyndinn að sjá, með heyrnartól og brosir yfir ævintýrunum sem hann heyrir. Ég er búinn að rippa haug af íslenskum sögum og ævintýrum inn á litla lappann minn og smelli þessu í gang fyrir hann þegar hann er búinn að bursta tennur og er kominn upp í rúm. Hann er síðan alveg dásamlega sætur þar sem hann situr og hlustar og flissar endrum og eins.

Við gáfumst fyrir nokkru upp á að láta hann sofa í sér herbergi og um daginn fluttum við bara rúm inn í hjónaherbergi fyrir hann. Rúmið liggur alveg þétt upp að rúminu mín meginn og hjónarúmið hefur því breikkað sem nemur einu barnarúmi. Þar situr hann síðan í náttfötum á kvöldin og bardúsar hjá okkur foreldrum sínum. Eins og ég hef fjallað um áður þykir okkur þessi blindi garmur hafa svo gott af því að vera sem mest í kring um fólk og upplifa sem mesta nánd og samskipti. Þess vegna þykir mér svo notalegt að heyra í honum flissa og tel mér trú um að hann sé með þessu að fá alla þá nærveru sem hann þarf á að halda – því hann virðist þurfa á henni að halda; vill alls ekki vera einn á kvöldin og sofa í sínu herbergi.

-

Af öðrum fréttum má nefna að ég skrifaði grein fyrir Vantrú sem birtist í dag: Biblían: Vindhani kristninnar.

-

Apavatnsmyndir:

Kátur Tesalingur á sleða

• Lesa restina af þessari færslu »

Ég hef verið að velta fyrir mér tilganginum með því að kalla menn nöfnum á borð við heimskur og bjáni.

Að kalla einhvern heimskan svo hann heyri, eða segja það beinlínis við hann, getur haft ýmsan tilgang. Það getur verið ögrun, reiðimerki og fleira í þeim dúr og það má deila um hversu uppbyggilegt það er. En að finnast viðkomandi sannarlega vera hálfviti og fjasa samt við hann er dálítið áhugaverð hegðun.

Svona hegðun er skemmtilega mótsagnarkennd, því verið er að fullyrða að Sigga skorti getuna til að hugsa nógu skýrt til að skilja að x er rangt og samt ætlar sá er fullyrðir að reyna að kenna Sigga y.

Hér er þó hugsanlega mikilvægt að gera greinarmun á því að vera bjáni og að vera algjör bjáni. Sá sem er bjáni er e.t.v. dálítið eins og gaurinn sem er ömurlega lélegur í fótbolta, en getur samt alveg verið með og lærir hægt og rólega að koma að gagni á vellinum. Þannig er Siggi hugsanlega fær um að skilja að x er rangt, þótt hann sé hálfviti, það tekur bara tíma að koma honum í skilning um að y sé réttari afstaða.

En sé Siggi algjör bjáni er fullkomlega tilgangslaust að fjasa við hann, nema maður sé að reyna að ganga í augun á áhorfendum og/eða sé haldinn masókisma – fyrir utan skemmtanagildið sem kann að vera nokkuð þrátt fyrir að ekkert þokist til eða frá.

Annað sem er áhugavert í þessu samhengi er að miðað við hefðbundna greindarvísitölukúrfu er um 30-40% fólks bjánar, í merkingunni illa gefið. Ef við gefum okkur að sömu hlutföll eigi við í bloggheimum, þar sem mesta fjasið virðist fara fram, þá eru um 30-40% af okkur bjánar. Þar af eru kannski fyrstu 15 prósentin svo gott sem algjörir bjánar sem munu ekki skilja neitt, ekki frekar en gaurinn sem getur ekki spilað fótbolta er að fara að slá í gegn eða koma að gagni, nema e.t.v. sem kyrrstæður markvörður. En kyrrstæður markvörður er einmitt ágæt lýsing á bloggfjasara sem ekkert skilur.

En þessi hlutföll gera mann óþægilega meðvitaðan um þann möguleika að telji maður Sigga vera algjöran bjána, en fjasar samt við hann, er maður hugsanlega sjálfur bjáni og því ekki að sjá hvað hegðunin er tilgangslaus. Slík samsetning er því fremur óheppileg ef menn telja sér trú um að þeir séu að fara að ná einhverjum árangri með fjasinu – sem þeir þó eru hugsanlega of miklir bjánar til að hafa áhyggjur af.

Það halda afskaplega fáir að þeir séu bjánar og kannanir hafa meira að segja sýnt að meirihluti manna telja að þeir séu yfir meðallagi vel gefnir. Mér er því óhætt að fullyrða að ég lafi einhverstaðar austan megin við miðju (í landakortaskilningi) og ég sé því ekki bjáni. Með því er ég sem sagt ekki að fullyrða meira en flestir gera, heldur jafn mikið.

Gefum okkur að tilgangurinn með fjasi sé að verða betri í fjasi og kynnast nýjum hugmyndum. Þar sem ég tel mig ekki vera bjána verð ég, samkvæmt rökleiðslunni að ofan, að reyna að einskorða mig í rökræðum við aðra sem ekki eru bjánar, eða eru a.m.k. ekki algjörir bjánar. Því fjasi ég við algjöran bjána er ég líklega bjáni sjálfur eða jafnvel algjör bjáni. Fjasi ég við bjána er ég hugsanlega meðvitaður um að tilgangurinn er takmarkaður, en tel að með þrautseigjunni megi e.t.v. koma honum í skilning um einhverja hluti. Slíkt er þó fremur augljóslega ekki líklegt til að draga úr mínum eigin bjánaskap, þar sem viðmælandinn er varla að fara að kenna mér mikið, verandi meiri bjáni en ég sjálfur.

Rétt eins og í fótbolta er því best að leika við menn sem eru ögn klárari en maður sjálfur til að læra eitthvað af þeim og því mest upp úr því að hafa að vera sjálfur bjáni, en þó ekki algjör bjáni. Verandi dálítill bjáni verða nefnilega hlutfallslega séð mestar líkur á að maður finni sér viðmælendur sem eru minni bjánar en maður sjálfur og geta kennt manni eitthvað.

En burt séð frá því hversu marga heppilega andstæðinga maður finnur sér er ljóst að telji maður andstæðinginn bjána og heldur samt áfram að fjasa við hann er maður að velja sér lítt heppilegan andstæðing og með því að kalla hann bjána er maður því í raun að svipta hulunni af þeirri staðreynd að maður er að fjasa gegn betri vitund, sem í sjálfu sér er dálítill bjánaskapur – og skemmtanagildið er þá lítil huggun, því sá vægir sem vitið hefur meirasegir málshátturinn og því telst maður vera hættulega nálægt því að vera að pissa tíma sínum út um gluggann þegar maður stendur í slíku fjasi.

Nema að maður sé að gera það á bloggsíðu til að veita mótvægi við delluna sem bjáninn þar er að skrifa á opinberum vettvangi. En sé það tilfellið hlýtur maður að skrifa af ískaldri einbeitningu, tilfinningalaust og yfirvegað, því maður æsir sig ekki við algjöra bjána, og það er fyrir neðan virðingu manns að æsa sig við hóflega bjána, annað myndi bara benda til þess að maður væru á sama plani í bjánaskap og það í sjálfu sér myndi draga úr trúverðugleika leiðréttingarinnar og þá fyrirgera tilgangi hennar.

Það er því fyrir þessar sakir oftast órökrétt, óskynsamlegt og bjánalegt að kalla fólk sem maður ræðir við bjána. Og það fyrir utan siðferðilega þáttinn, en við erum ekki einu sinni komin inn á þær slóðir.

Ég viðurkenni kinnroðalaust að ég er orðinn mikill aðdáandi ungs Bandaríkjamanns sem heitir Luke Muehlhauser. Sá heldur úti heimasíðunni Common Sense Atheism og þar spáir hann í trú og siðferði og tekur afskaplega heimspekilegan pól í flestar hæðir. Hann er ekki  hrifinn af hinni svokölluðu ný-trúleysishreyfingu Richard Dawkins og félaga og gagnrýnir þá óspart, þrátt fyrir að eiga vitaskuld margt sameiginlegt með þeim.*

Ég get mælt með næstum öllu sem drengurinn skrifar, en hann er aðeins 24 ára gamall, sem er allt að því svekkjandi, því hann er nú þegar á þessum unga aldri að mínu mati búinn að ná afskaplega góðum tökum á skynsamlegri heimspekilegri hugsun, en það segi ég sem leikmaður og treysti aðeins á e.t.v. takmarkað innsæi mitt í þeim efnum.

Luke er m.a. með podcast eða hljóðupptökur af viðtölum sínum við ýmsa heimspekinga og í því nýjasta gagnrýna hann sjálfur og viðmælandi hans hugmyndina um siðferðislega afstæðishyggju (ethical relativism). Mér finnst umfjöllun þeirra félaga um íslam í því samhengi afskaplega áhugaverð, því sumar hugmyndir um umburðarlyndi snúast upp í afstæðishyggju þar sem mannréttindi eiga það til að hverfa í skuggan af pólitískri rétthugsun, auk þess sem slík afstaða getur hugsanlega veikt undirstöður samfélags sem byggir á hugmyndum um lýðræði og mannréttindi, þangað til hvaða stefna sem er getur bylt því afstæðishyggjusamfélagi, vegna þess að kraftmikil rödd getur í slíku ákvörðunarleysisumhverfi einfaldlega tekið völdin með því að vera nægilega ákveðin.

Þess vegna þurfum við að þora að halda því fram, að það samfélag sem býr við jafnari kost, minna kynjamisrétti og fleira í þeim dúr, sé betra samfélagið hvað siðferði snertir. Við þurfum sem sagt að verja málfrelsið, skoðanafrelsið og almenn vestræn mannréttindi af nægilegri sannfæringu til að afstæðishyggjan verði ekki til þess að þynna þau gildi út þangað til engin sýnileg stefna er eftir og frelsi snýst upp í kúgun í nafni umburðarlyndis og víðari skilgreininga á mannréttindum.

En þeir félagar segja betur frá þessum hugmyndum en ég geri, svo sækið endilega hljóðskránna og hlustið á hana alla, eða byrjið í 30 mínútum og 45 sekúndum til að heyra þessa ákveðnu hluti rædda.

Annars er hér flottur greinarstúfur um skylt mál á íslensku eftir Matta í Vantrú: Afstæðishyggja.

-

* sjálfur kann ég vel að meta margt sem Dawkins, Harris, Hitchens, Dennett og Myers eru að gera, enda er ég ekki eins klár og Luke.