andmenning.com

Síðan ég gerðist meðlimur í trúleysingjasamfélaginu Vantrú hef ég haft aukið tækifæri til að fylgjast með ýmsum tilburðum foreldra við að berjast fyrir þeim rétti sínum að ekki sé verið að innræta börnum þeirra trú. Oft ganga slík mál út á samskipti við skólastjóra, kennara og presta, eða einhverjar nefndir sem eru yfir það fólk settar.

Í þessum málum vill stundum bregða við að trúað fólk leyfir sér einfaldlega að líta svo á að meirihlutinn ráði og það sé réttlátt að fylgja þeirri hugmyndafræði. Þannig sé hægt að sópa heilu bekkjunum fyrirvaralítið í kirkju að heimsækja presta sem síðan fá jafnvel góðan tíma með börnunum til að messa yfir þeim sannleik kristninnar, eða það sem okkur þykir verra, einhverjar sköpunartrúaröfgar – en um það eru til dæmi. Á móti þessum hlutum berjast trúlausir af stakri ró, með bréfaskrifum og fundum með kennurunum, svo ekki halda að við séum farin að safna saman heykvíslum eða neitt svoleiðis.

Það er áhugavert að fólk skuli telja meirihlutinn ræður vera hið endanlega réttlæti. Því augljóslega eru það minnihlutahópar sem oft verða fyrir mestu óréttlæti og þá eru það hugmyndir um mannréttindi sem notaðar eru til að knýja fram ásættanlegar aðgerðir til að leiðrétta hag þeirra. Það á við um alla smærri hópa.

Hugmyndin er því sú að öll börn í kennslustofu eigi að njóta sömu kjara, hvort sem eitt þeirra er trúlaust, múslímskt eða hindúi. Það er þó yfirleitt enginn á móti trúarbragðafræðslu eða kristnifræði. Flestum þykir okkur eðlilegt að börnin þekki til þessara hugmynda sem hafa áhrif á svo margt í samfélaginu, t.d. bara í orðanotkun og sagnfræði. En þegar á að halda bænastund með presti eða eitthvað þaðan af lengra í áttina að trúboði, en ekki fræðslu, fá foreldrar oft ekkert val, eða það eina val að velja þá stund sérstaklega frá fyrir sitt barn og er þá oft sáralítið í boði í staðinn og barnið situr hugsanlega hreinlega eftir með gat í dagsskipulaginu eða þarf að sitja eitt í stofu að gera eitthvað annað. Slíkt getur barnið eðlilega upplifað sem dálitla mismunun og fer það þá eftir skapgerð þess hvort því leiðist það ástand eða upplifir það í versta falli sem höfnun og eitthvað sem skilur það félagslega frá bekknum sínum.

Frá okkar bæjardyrum séð ætti trúboð og allt trúartengt starf, umfram hreina akademíska fræðslu,  ekki að eiga sér stað í skólakerfinu, því börnin okkar eiga gjarnan að vera saman í heilsteyptu samfelldu námi, en ekki hér og þar að hangsa á meðan verið er að biðja eða tilbiðja þennan eða hinn guðinn. En um þetta eru eðlilega skiptar skoðanir þar sem mikilvægi kristinnar innrætingar hjá börnum er ekkert í okkar augum*, á meðan trúaðir telja slíka innrætingu jákvæða og jafnvel nauðsynlega, þar sem hugmyndin um guð er af mörgum talin vera börnum huggun og traust.

Þar sem þessir hlutir eru flóknir og verða flóknari eftir því sem til landsins flytja fleiri úr öðrum menningarheimum, þykir mér eðlilegast að fólk flytji þessa ákveðnu hluti heim til sín og sjái sjálft um að fara með börnin sín í kirkju á sunnudögum eða eitthvað í þeim dúr til að kenna þeim þau fræði, þau gildi og hegðun, eftir eigin smekk og trú. Því fátt í umhverfi barna okkar er eins huglægt og erfitt að skilgreina svo það passi ofan í eitt hólf og trúarbrögðin eru, og því vont að flækja undirfjármagnað og að mörgu leyti viðkvæmt menntakerfið með svo umdeildum fræðum – það er af nógu öðru að taka sem eyða má þeirri orku og tíma í, svo sem viðbrögð við einelti og aðlögun kennslu að þeim sem læra hægar eða hraðar en fjöldinn.

Fólki sem er skráð utan trúfélaga og utan þjóðkirkju fer rólega en stöðugt fjölgandi í hlutfalli við þjóðkirkjuskráða svo þetta mál er, eins og áður segir, einungis að fara að verða flóknara með tímanum og því full ástæða til að efast um ágæti þess í sjálfu sér að ætlast til þess af skólakerfinu að eiga við trúarstarf, fyrir utan að það er oft á tíðum að valda minnihlutahópum vissum vandræðum.

Það er því von okkar trúlausra að fólk sjái bæði að sér hvað réttlætið snertir, að það sé ekki réttlæti að líta einungis svo á að hagsmunir meirihlutans gangi fyrir, og að fólk verði okkur sammála um að þessir hlutir eigi einfaldlega að vera á vegum foreldra en ekki skólakerfisins.

Ég tek það fram að við höfum ekkert á móti Litlu jólum og slíku, enda hef ég persónulega aldrei orðið var við trúboð í því samhengi.

-

*við teljum siðferðisboðskap kristninnar – eins og flestir skilja hann – að sjálfsögðu mikilvægan, við köllum hann bara ekki kristin boðskap, heldur skynsemi sem kristið siðferði er sprottið af, en ekki öfugt.

-

ps. Vantrú er afar skemmtilegur vettvangur fyrir áhugamenn um allskyns heimspeki og andlegar vangaveltur. Þarna er alls ekki bara einhver harðlínuhópur af trúleysingjum með allt á hornum sér, heldur hresst og oft á tíðum vel menntað og skemmtilegt fólk að fjasa og spjalla við. Spjallborðið má finna hér.

Í dag birtist einmitt grein á Vantrú um þetta sama efni, sjá: Trúarinnræting í skólum

Þessi færsla telst vera blaður. Þú getur notað RSS 2.0 til að fylgjast með gangi mála í þessum þræði eða skilið eftir skilaboð.