Lyfjaaustur, HAM og búddismi
September 14th, 2011
Ég skellti mér á afar áhugaverðan og hreinlega skemmtilegan viðburð hjá SÁÁ í kvöld. Þar voru þeir Pétur Tyrfingsson sálfræðingur, Steindór J. Erlingsson vísindasagnfræðingur og Þórarinn Tyrfingsson yfirlæknir samankomnir til að ræða um alkólhólisma og lyflausar meðferðir við ýmsum félagslegum/andlegum kvillum. Karlarnir voru hver öðrum betri, töluðu á mannamáli og deildu reynslusögum sínum og heimspekilegri sýn á læknisfræðina í bland við fræðilega umfjöllun.
Steindór J. Erlingsson flutti mjög einlægt erindi um baráttu sína við þunglyndi og geðhvörf. Mér sýndist hann ítrekað verða hálf klökkur í frásögninni og það varð ég a.m.k. sjálfur þegar hann þakkaði konu sinni fyrir að þrauka með sér og þegar hann talaði um andstæðurnar í sjálfum sér; sjálfsvirðingarsnauðan sjúklinginn og borubrattann fræðimanninn. Ég hafði aldrei hitt Steindór, en kannast við hann í bloggheimum um skeið, svo það var dálítið gaman að sjá hann í eigin persónu og taka í spaðann á honum eftir umræðuna.
Ég fann sterkt fyrir því hvað það hafði mikil áhrif á vilja minn til að trúa þeim Pétri og Þórarni sem starfandi fræðimönnum, að heyra þá tala af dálítið persónulegri einlægni um hlutina og heyra þá gagnrýna margt í eigin stéttum. Svona getur maður sveiflast til í afstöðu til hlutanna eftir fremur tilfinningalegu mati á trúverðugleika manna. Ekki mjög heimspekileg hegðun það.
Ég hef lengi verið fullur efasemda um gildi geðlyfja, og reyndar mikillar lyfjanotkunar almennt. Sú afstaða kemur að hluta til af fordómum og að hluta af heilbrigðri skynsemi, vil ég meina. Þremenningar sannfærðu mig í kvöld um að fordómar mínir hafi verið réttmætir** og skynsemin ekki svo ónýt heldur.
Geðlyf kenna fólki ekki að fara að stunda heilbrigt líferni, setja sér markmið og koma sér upp gefandi samskiptum við annað fólk. Þau geta þó í einhverjum tilfellum hjálpað fólki að hafa kjarkinn til að breyta lífi sínu, en mér fannst Pétur Tryfingsson segja að það sé spurning um rétt tímasett inngrip og að helst eigi ekki að leysa vandamálin með lyfjum*, heldur með HAM (hugrænni atferlismeðferð), sem sé stórkostlega vanmetið verkfæri. Peningarnir sem fara í að lyfjaausturinn mættu að stórum hluta fara í að gera HAM aðgengilega sem flestu fólki. Það yrði mikil framför.
Mér þótti skemmilegt hvað orðið mindfullness kom oft við sögu um kvöldið. Sýnir kannski hvað það er mikil viska fólgin í búddismanum.
-
* Líklega myndi Pétur segja að hann hafi átt við að hlutfall HAM-meðferða mætti aukast mikið, en ekki endilega að “helst” eigi ekki að nota lyf.
** Fordómar mínir voru ekki á þá leið að geðlyf séu aldrei réttlætanleg, heldur aðeins að notkun þeirra sé allt of tilraunakennd og mikil og að ekki sé lögð nægileg áhersla á aðrar leiðir.
